PHÚC UYÊN

Bùi Thanh Phương

Chân dung Cẩm Vinh_Tranh của Bùi Xuân Phái
Khi vẽ chân dung thiếu nữ, những cô gái đã từng ngồi làm mẫu cho Bùi Xuân Phái, thường cảm thấy một buổi vẽ mẫu trôi qua nhanh và ấm áp tình thân thiện giữa họa sĩ và người mẫu, bởi vì trong lúc vẽ, người mẫu thường cùng họa sĩ trò chuyện. Cách vẽ của ông chủ yếu là dựa trên những đặt điểm chính của mẫu và sau đó được ông miêu tả lại theo cách riêng của ông, vì thế nên ông không yêu cầu mẫu nhất thiết phải ngồi yên, tư thế ngồi được phép thoải mái và tha hồ hàn huyên, cười nói.
Lần ông vẽ bức Chân dung Cẩm Vinh. Kỷ niệm về một lần làm mẫu cho họa sĩ Bùi Xuân Phái làm cho Cẩm Vinh nhớ mãi. Theo cô kể lại thì nó gần như một buổi học bổ túc về môn hội họa, nó giúp cô hiểu thêm một chút về loại hình nghệ thuật mà trước đó với cô, nó còn là xa lạ.
Trước khi bắt đầu đưa những nét bút lên mặt toan trắng, Bùi Xuân Phái nói:
-Mỗi lần đứng trước tấm toan trắng, tôi như đứng trước một cuộc phiêu lưu, vì thế tôi không dám chắc là có thành công hay không. Trước khi vẽ, tôi vẫn thường mượn chút cay (rượu) để tự tin hơn và...liều hơn.
Ngày nay, giới chuyên gia về tranh Phái, nhìn vào tranh ông có thể biết được là lượng "cồn" mà ông đã dùng trong lúc vẽ bức tranh đó là nhiều hay ít. Có vẻ như, BXP càng say vẽ càng bốc và càng phiêu linh.
Sau đó BXP hỏi Cẩm Vinh:
- Nếu được lựa chọn hai bức chân dung, bức thứ nhất giống nhưng không có nghệ thuật, và bức thứ hai, có nghệ thuật nhưng không giống. Cô sẽ chọn bức nào?
Ngậm ngừng một chút, Cẩm Vinh nói:
- Cháu chọn bức thứ hai ạ
Nghe vậy, Bùi Xuân Phái cười hiền lành, ông bảo:
-Sao cô không chọn bức thứ ba: vừa giống vừa có nghệ thuật. Cô có thể yêu cầu họa sĩ vẽ thêm một bức nữa đạt được những yêu cầu đó, bởi vì một bức chân dung thành công là bức chân dung vừa giống vừa nghệ thuật.
Sau đó ông kể chuyện về một bức tranh biếm họa mà ông vừa được xem trên một tạp chí, bức biếm họa miêu tả Picasso khi thấy Những cô nàng ở Avignon bỗng dưng bước ra khỏi bức tranh lập thể, tiến đến gần Picasso, tác giả của bức tranh nổi tiếng kia được phen sợ hết vía.
Nghe câu chuyện mọi người có mặt cùng cười vui. Bùi Xuân Phái nhận xét:
-Đôi khi trong nghệ thuật và cuộc sống có những điều kỳ cục và mâu thuẫn như thế đấy: "Đẹp mà không đẹp. Không đẹp mà lại đẹp".

Trong buổi chiều hôm đó, sau khi hoàn thành bức Chân dung Cẩm Vinh, BXP ký tên bên góc dưới bức tranh và tặng cho cô. Cẩm Vinh hân hoan vội mang ngay bức tranh về nhà cô trong khi nó vẫn còn đang ướt sơn. Nhưng chỉ nửa năm sau đó, Cẩm Vinh lại đem bức chân dung đó lại nhà Bùi Xuân Phái, bởi lúc này cô đã trở thành con dâu của ông. Bùi Xuân Phái khi thấy bức tranh được treo lên tường, ông cười, nói vui:
- Lần đầu tiên mình thấy có người đem trả lại tranh cho mình

KARA

NHÀ CHÒI KARA
TUL

Thờì gian trở lại cùng với con dốc hiện ra trước mặt , nắng vàng biển xanh , con đường đi vào ruộng  thơm mùi ngô non , những bắp ngô vỏ mỏng , tóc vàng hình ảnh của những ngày bé thơ ôm trái ngô trong tay à ơi , râu ngô nâu vàng thắt bím bằng một sơi nơ hồng .  Thiếu nữ lúc đó còn nhỏ lắm , không có búp bế chơi , đã hình dung những trái ngô như thế......nàng bước đi mỉm cười với những búp bế xanh biếc tóc phất phơ trong nắng.
Chàng thanh niên dáng người khoẻ mạnh , tầm thước , những bắp thịt trên cánh tay nâu đỏ , săn chắc ,  bàn tay vuông , có chỉ may mắn ,có hai ngón để dài  ,chơi đàn guitar . Chàng là guitarist  trong ban nhạc trẻ của  Đại Học Đà Lạt. Người thanh niên còn có tài sáng tác những ca khúc riêng cho nhóm, chàng đã từng muốn nàng song ca với mình nhưng thiếu nữ chỉ nghêu ngao theo cho vui , nàng không có khiếu về âm nhạc , cũng không có gịong để thành "ca sĩ" , hát với nàng sao quá khó , nàng chỉ thích nghe chàng đàn những bản classic khi hai người bên nhau.
......gíó lay từng ngọn sóng
gío miên man vào hồn
tình mình như con sóng
milky and sugar....
  ...................Và đã cho nhau từng phút giây êm đềm
em ơi , một chiều ngọn sóng phũ phàng
em ơi , một chiều còn giấc mơ tàn
Ta sẽ về Nha Trang
sống bên nhau một ngày
lòng người như con sóng
milky and sugar....
Đó là bản nhạc chàng đã viết và tập cho nàng hát. Hai người nghêu ngao cùng với tiếng guitar phừng phừng xen lẫn những tiếng đập tay của chàng vào thùng đàn khi tiếng nhạc lên cao như ngọn sóng xô lên  bờ  bãi , để lại  bọt trắng xoá ,   như tình yêu ập đến muôn ngàn  nụ hôn ngọt ngào ........như tên gọi âu yếm Milky and Sugar.
Từ sáng sớm khi mặt trời vừa mọc họ đã chạy ra biển , hai người bơi lội bên nhau , chàng thanh niên vùng biển thuần thục trên sóng như một loài cá , còn thiếu nữ rụt rè hon , nàng thấy mình như những bọt nước loang loáng ánh mặt trời . Khi nắng  gần lên cao , họ trở về cùng  đi lên rẫy . Quần áo trên người đã bắt đầu khô khi lên tới khu rừng trên đồi , những thửa vườn  của gia đình chàng hiện ra vòng quanh chân đồi như những mảnh khăn tay vàng , xanh, nâu, dỏ, lẫn lộn , ở dưới tầm mắt. Trước mặt nàng một căn nhà chòi được treo trên một cây cổ thụ lớn . Chàng chỉ lên đó và hỏi:

_ nhà Kara đó, dám lên không?
_ ô....  đẹp quá..!!! Kara ! Kara ! còn ước gì hơn thế nữa?
Thiếu nữ  nhớ tới người đàn ông có tên Kara , người mà nàng đã nhìn thấy ngày đầu tiên khi mới tới đây nghỉ hè . Người đàn ông chỉ nhìn nàng không nói một câu dù nàng cố tình muốn làm quen , bắt chuyện . Ông là người đồng bào Thương , dáng   gầy , cao , khuôn mặt xương xẩu gân guốc, trên đôi môi mỏng như hai sợi chỉ ,màu đen nứt nẻ, không lúc nào thiếu cái dọc tẩu phì phèo thuốc lá, đôi mắt lờ đờ không chú tâm nhìn bất cứ ai . Người thanh niên cho biết gấn như chẳng bao giờ Kara muốn xuống phố , ông chỉ quanh quẩn bên những nương rẫy , vườn tược của gia đình mà thôi.
Khi hai người lên  tới nhà chòi , thiếu nữ nhìn xuống những bậc thang được bện bằng dây thừng thả lỏng từ cột nhà xuống dất, nàng không ngờ mình đã phiên lưu , khá xa và khá cao ,   như bay vào một cõi rất khác và rất trâm lặng.Người thanh niên  nhìn nàng , đôi má nàng đỏ au , mới có vài  ngày giang nắng ,trông  nàng đã như một thiếu nữ khoẻ mạnh, trên nương rẫy .
  Đẩy cánh cửa bằng tre , căn nhà hiện ra mát rượi và xinh xắn. Phần lớn cấu trúc đều bằng phên nứa , trừ những cây cột chính bằng tre lồ ô ( một loại tre có thân rấr dài và to ). Những cột kèo trong nhà , cũng như cửa chính và hai cửa sổ nhỏ được bện thắt và nối kết bằng những sợi dây thừng , những mấu chốt được khéo léo  dấu kỹ như  những hoa văn trang trí  một cách tinh xảo , nghệ thuật. Thiếu nữ không ngờ người đàn ông trông ngu ngơ đó lại tạo  được một tuyệt tác ở chốn cheo leo này.

.

Nhà Kara không lớn lắm . cũng không quá nhỏ , toàn thể vừa đủ cho sinh hoạt của một người, trong nhà gọn gàng sạch sẽ , có những kệ bằng tre trên vách treo đủ thứ theo từng loại . Góc bếp với một kệ nhỏ đựng đồ ăn , góc treo quần áo , góc âm nhạc có cây đàn bàu và một ngọn sáo , góc học tập có những dụng cụ , tranh ảnh ...toàn thể hiện ra trước mắt gọn gàng có tổ chức hẳn hoi . Sự ấm cúng lan toả theo từng vật thể chỗ này chỗ kia , thiếu nữ nghĩ đây không phải là một người tầm thường như vẻ bề ngoài của ông ta muốn phô thấy.

Khi người thanh niên nằm xuống tấm sàn mát lạnh bằng tre, nhẵn thín , thiếu nữ cũng nằm xuống bên cạnh . Thế giới lúc này chỉ có hai người , gío hiu hiu trên cánh đồng và trong rừng cây . thiếu nữ nhìn thấy cánh diều bay ngoài cửa sổ, cánh diều màu đõ pha những đường kẻ tím và những tua chung quanh màu nâu phất phới trong gió , nàng nói với người thanh niên :
- có cánh diều đỏ ngoài kia....
người thanh niên đáp khi chìm vào giấc ngủ:
_như vậy là  Kara sắp về ...
thiếu nữ nghe thế  liền ngồi dậy, nàng thấy người đàn ông với con diều đỏ , hồn nhiên như một trẻ thơ , ông cài cánh diều bên ngoài mái hiên ,   vài phút sau Kara đẩy cửa bước vào , người thanh niên vẫn ngủ , ông ta hỏi.:
_ ăn gì chưa?
giọng lơ lớ nhưng thiếu nữ vẫn hiẻu ông ta nói gì, nàng đáp:
_ cám ơn Kara
tự dưng cái khuôn mặt khắc khổ xương xẩu đó toát ra một  vẻ hiền lành chân thật , Kara nói:
_ ăn cơm không?
Thiếu nữ ngập ngừng thì Kara tiếp :
_ cơm có đây , chờ nó dậy rồi ăn .
Nói xong , ông ta đi vào góc bếp soạn ra những cá khô , cà muối ,dưa leo, thịnh soạn trên một cái khay nhựa đã cũ nhưng sạch sẽ . Rồi Kara leo thoăn thoắt xuống đất , tới góc  bếp xếp bằng những viên gạch và đá kiên cố , giờ thiếu nữ mới nhớ ra, nàng  đã thấy có khói lan toả từ đó , khi mới tới đây. Vài phút sau Kara đem lên mấy ống tre cháy đen , thiếu nữ không ngờ trong những ống tre đó là những hạt cơm lúa mới vừa chín   Khi mâm cơm đã sẵn sàng , thiếu nữ nói :
_ Kara ăn trước đi , "nó "còn ngủ đừng đợi .
Kara lắc đầu , ông lấy thuốc ra hút , không nói không rằng ông leo xuống đất và mất hút, cánh diều đỏ cũng bay theo. Người thanh niên dường như ngửi thấy mùi cơm   lúa mới , chàng tỉnh ngủ , hít hà , ngồi dậy , chàng biết Kara đã về làm bữa cơm này , rồi đi . Thiếu nữ nói đã mời Kara ăn trước nhưng ông từ chối. hai người bắt đầu ăn ngon lành , chưa bao giờ thiếu nữ có bữa cơm ngon như thế.
Chiều tà dần buông trên nương rẫy , hai người lặng thinh  trong căn chòi của Kara, cùng nhìn xuống chân đồi , quá tầm mắt lại là biển chập chùng xanh biếc, hạnh phúc chỉ cần có thế. Lát sau , thiếu nữ bỗng cảm thấy mình mong ngóng Kara hơn hết , sao ông vẫn chưa về?
Người thanh niên nói :
_ chúng ta phải về thôi , nhà cũng khá xa ,  đừng đợi tối .
Rồi hai người thu dọn gọn ghẻ và"xuống núi" vẫn không thấy bóng Kara đâu , thiếu nữ thắc mắc . Người thanh niên cũng không biét giải thích thế nào để thiếu nữ yên tâm . Chàng chỉ nói :
_ Kara không bao giờ  đi xa , nó sẽ về trễ một chút , nó  muốn lánh mặt cho mình tự do......

Đêm đó thiếu nữ ngủ trong căn phòng ở tầng hai , nàng nghĩ chắc giờ này Kara đã trở về nhà chòi và sẽ rất hài lòng vì tất cả đã được gìn giữ sạch sẽ , tươm tất như cũ . Người thanh niên lên phòng đọc sách trên sân thượng tới khuya và ngủ luôn ở đó. Chàng giữ ý cho nàng vì mẹ luôn dòm ngó hai đứa . Mùa hè chàng thường lên sân thượng ,-chàng muốn được một mình như Kara  trong căn chòi trên cây - chàng thường   có cảm hứng để  sáng tác khi một mình.   Đêm đó  chàng đã viết "my woman " khi sáng ra chàng định đàn bản nhạc cho thiếu nữ nghe thì bỗng dưng nàng  òa khóc ....
_ Người ta vừa tìm thấy Kara nằm chết bên bờ suối ........ Kara cứ   tưởng mình sẽ ngủ lại   nhà chòi đó !!!!!!